Kangal Köpeklerinin Tarihi:
Bir rivayete göre M.Ö. Asurlular ve Babil zamanında türediği, aslan ve kaplan gibi vahşi hayvanlara karsı korunmak, savaşlarda yararlanmak amacıyla büyük bir özenle yetiştirildiği anlatılmaktadır. Bu köpeğin çok rahat bir şekilde aslanı mağlup ettiği söylenmektedir.
İkinci bir rivayete göre, Hint mihracesinin Osmanlı padişahına bir köpek hediye etmesiyle başlamaktadır. Sarayda bulunan ve aslanla boğuşan bu köpek aslanı öldürüyor. Böylece padişahın nazarında büyük bir ilgi görüyor. Osmanlı ordusu doğu seferine gelişinde Kangal Deliktaş dolaylarında köpeğin kaybolduğu ve bütün aramalara rağmen bulunamadığı, Kangaldaki köpeklerin bu köpeğin soyundan türediği rivayetler arasındadır.
17.Yüzyılda Evliya Çelebi Seyahatnamesinde aslan kadar kuvvetli olarak tarif ettiği bu köpeklerden bahsetmektedir. Osmanlı İmparatorluğu kurucularının bu köpeği beraberlerinde Anadolu'ya getirdikleri ve Osmanlının Avrupa'ya yayılmasıyla çoğu Avrupa Çoban Köpeğinin de bu ırktan türediği sanılmaktadır. Osmanlı İmparatorluğu dönemi arşivlerinde, Kangal köpeklerinden bahsedilmekte pedigrili yetistiriciligi yapıldığı bahsedilmektedir.
Kangal Çoban Köpeklerinin bu kadar eskilere dayanan tarihi geçmişten günümüze kadar irk özelliğini bozmadan gelebilmesini, geçimini koyunculuktan sağlayan çiftçilerin en güvenilir dostu olmasına ve Dünya köpek ırkları arasında kurtlara karsı koyabilen tek köpek ırki olmasına bağlanmaktadır. Kangal köpekleri en zor iklim ve çalışma şartlarında verilen görevi cani pahasına yerine getirirler. Bakım ve beslenme şartları diğer köpek ırklarına göre daha basit ve ekonomik olması neslinin devamını sağlamıştır.
Kangal ırkı hayvanlar Orta Asya, Kafkaslar ve Türkiye'de yaygındır. Son zamanlarda köpeklerin popülaritesinin artması sebebiyle ülkemizin hemen hemen her bölgesinde bu hayvanlara rastlanmaktadır.
Kangal Irkı Köpeklerin Genel Özellikleri:
Kangal köpeklerinin ırk standartları konusunda çeşitli görüşler ve söylentiler olmasına rağmen ortaya konulacak belgeler tam anlamıyla yok denecek kadar azdır, bu yüzden burada Mart 1997 tarihinde Türk Standardları Enstitüsü tarafından, TS 12172 olarak kabul edilen Damızlık Kangal Köpeği'nin ırk standardlarını yayınlamak istedik.
DAMIZLIK HAYVANLAR-KANGAL KÖPEĞİ
KONU, TARİF, KAPSAM
KONU
Bu standart, damızlık kangal köpeğinin tarifine, sınıflandırma ve
özelliklerine, numune alma ve
Muayeneleri ve piyasaya arz şekline dairdir.
TARİFLER
Damızlık Kangal Köpeği
Sivas ili çevresinde, özellikle Kangal ilçesinde yetişen, saflığı tescil
edilmiş , doğal şartlara uyumlu ve dayanıklı, güçlü, çevik, gerek sahibine,
gerekse sürüye sadık ve koruyucu, iri yapılı, saf ırk, ideal bir çoban
köpeğidir.
Damızlık Yavru Kangal Köpeği
Irkına has özellikleri taşıyan, saflığı tescil edilmiş ve cinsiyet organlarında
herhangi bir kusuru bulunmayan, 0-5 aylık yaşta erkek ve dişi Kangal köpeği
yavrularıdır.
Damızlık Genç Erkek Kangal Köpeği
Irkına has özellikleri taşıyan, saflığı tescil edilmiş , kısırlaştırılmamış ve
cinsiyet organlarında herhangi bir kusur bulunmayan, 6-16 aylık yaş ta erkek
Kangal köpeğidir.
Damızlık Genç Dişi Kangal Köpeği
Irkına has özellikleri taşıyan, saflığı tescil edilmiş , kısırlaştırılmamış
cinsiyet organlarında herhangi bir kusur bulunmayan, 6-12 aylık yaşta dişi
Kangal köpeğidir.
Damızlık Ergin Erkek Kangal Köpeği
Irkına has özellikleri taşıyan, saflığı tescil edilmiş , gelişimini tamamlamış ,
kısırlaştırılmamış , cinsiyet organlarında herhangi bir kusuru bulunmayan, 16
aylık yaştan büyük erkek Kangal köpeğidir.
Damızlık Ergin Dişi Kangal Köpeği
Irkına has özellikleri taşıyan, saflığı tescil edilmiş , gelişimini tamamlamış ,
kısırlaştırılmamış , cinsiyet organlarında herhangi bir kusur bulunmayan 12
aylık ya tan büyük di i Kangal köpeğidir.
Damızlıkta Kullanılmayan Kangal Köpeği
Irkına has özellikleri taşıdığı ve saflığı tescil edilmiş olduğu halde,
kalça displazisi olan, çiftleşmesinemüsaade edilmeyen veya kısırlaştırılmış dişi
ve erkek Kangal köpeğidir.
KAPSAM
Bu standart, piyasaya arz edilen saf, damızlık Kangal köpeklerini kapsar.
Karabaş ırkı ve benzeri köpekleri kapsamaz.
SINIFLANDIRMA VE ÖZELLİKLER
SINIFLANDIRMA
Gruplar
Kangal Köpekleri yaş ve cinsiyetlerine göre;
- 0-5 aylık yaşta erkek yavru,
- 0-5 aylık yaşta dişi yavru,
- 6-16 aylık yaşta genç erkek,
- 6-12 aylık yaşta genç dişi,
-16 aylıktan büyük ergin erkek,
- 12 aylıktan büyük ergin dişi,
olmak üzere altı gruptur.
Sınıflar
Kangal köpekleri puanlamada aldıkları puanlara göre;
- Birinci sınıf,
- İkinci sınıf,
olmak üzere iki sınıfa ayrılır.
ÖZELLİKLER
Genel Özellikler
Damızlık Kangal Köpeği;
- Baş büyük, uzun ve kulaklar arasında ters V º ekinde çıkıntılı, burun orta
uzunlukta ve küt, ağız büyük; burun, ağız ve göz çevresi siyah,
- Gözler iri ve kahverenginin değişik tonları renkte,
- Kulaklar geni , uzun ve sarkık,
- Boyun güçlü, baş ve vücut bağlantısı kuvvetli,
- Göğüs geniş ve derin,
- Karın ince ve düz,
- Kuyruk iri, uzun, yukarı ve sırta doğru kıvrımlı,
- Bacaklar uzun, kuvvetli, pençeler iri ve güçlü, bazılarında arka ayakları çift
mahmuzlu,
- Tüyler parlak, kısa, sık, açık bejden gri-sarı-beyaz renge kadar değişen
tonlarda,başta burun, ağız, kulak ve göz çevresi kırçıl siyah, bacakların alt
kısımları ile pençeler özellikle ön ayaklar beyaza yakın açık renkte
- Koku alma duyusu gelişmiş ,
- Geceleri daha aktif, sürü hareketlerine uyumlu,
- Sahibine ve sürüye sadık, yaban hayvanlarına ve kötü niyetli kimselere karşı
hırçın ve saldırgan,
- Kardeş kardeşe genelde çiftleşmeyen,
- Onurlu ve işini bilen zeki, özellikte olmalıdır.
Grup Özellikleri
Grup özellikleri, yaş ve cinsiyete göre cidago yüksekliği ve ağırlık ölçüleri
verilmiştir.
- Damızlık Kangal Köpeğinin Yaş ve Cinsiyete Göre Cidago Yüksekliği ve Ağırlık
Ölçüleri
Gruplar Cidago Yüksekliği/cm Kütle/kg
0-5 aylık yaşta erkek yavru 7-50 0,3-20
0-5 aylık yaşta dişi yavru 7-50 0,3-20
6-16 aylık yaşta genç erkek 40-75 15-50
6-12 aylık yaşta genç dişi 40-65 15-40
16 aylıktan büyük yaşta ergin erkek 60-85 40-75
12 aylıktan büyük yaşta ergin dişi 50-75 30-65
KANGAL KÖPEKLERİ IRK
STANDARDI
1)GENEL BAKIŞ;
Kangal köpeği diğer bir çok ırka göre iri bir ırktır,mükemmel bir arazi koruma
köpeğidir.
Boyunu ölçmede yerden omuz yüksekliğine kadar olan uzunluk esas alınır.İ şlem
sırasında boy ölçerin dikey parçası hayvanın dirseğinin arka kısmına
değmelidir.Köpeğin kılları iyice bastırılmalıdır.
İdeal yükseklik ;
Erkek köpekler;82 cm
Dişi köpekler;75 cm
Kabul edilebilecek yükseklikler
Erkek köpekler;70-85 cm
Dişi köpekler;67-81cm dir.
Boydan %5 lik sapmalar makul görülebilir.%5 üzerindeki sapmalar kangal
köpeklerinin değerlerine önemli zararlar vermektedir.Kangal köpekleri kareden
biraz uzun vücutlu köpeklerdir.
İyi gelişmiş adaleli ve kemikli bir yapısı vardır.
Hayvanın genel yapısındaki sağlamlık ve arazideki sıkı tırıs gezmelerindeki,kurt
kovalamadaki,arazinin ve sürünün tamamına hakimiyetindeki başarısı sahip olduğu
anatomik yapıdan kaynaklanmaktadır.
Boy uzunluğu ile vücut uzunluğu orantısı ön ve arka bacak yapısı ile açıları
köpeğe yüksek fiziki güç sağlamaktadır.
Kangalların kıl yapısı onlara her türlü hava koşulunda mükemmel koruyuculuk
sağlamaktadır.
En duyarlı kangal köpeği bile sürü başında yada arazi de neşe içinde ve arzulu
olarak çalışabilmeli.Kangal köpekleri her ortamda cesur ve kararlı hareketlerini
gösterebilmelidir.Normal ortamlarda kangal dikkatli,söz dinleyen iyi bir arkadaş
olmalı.Birlikte yaşadığı insanlara ve çocuklara saldırgan olmamalı.Aynı şekilde
yabancı hayvanlara ve insanlara karşıda aşırı bir tepki göstermemeli.İnsanlar
üzerinde bıraktığı etkiler intibalar;uyumu,minnettarlığı ve kendine
güvenidir.Sakin ve dengeli olmalıdır,sevgi gösterilerini kabul etmeli ama ilk
olarak o başlamamalı.özgüven eksikliği bu cins için tipik olmayan bir
özelliktir.
2)BAŞ;
Başın büyüklüğü vücudun büyüklüğü ile orantılı olmalıdır.(başın uzunluğu omuz
yüksekliğinin %35-40 ı kadar olmalıdır)kafa aşırı kaba olmamalıdır.Kafa tası
oval,yuvarlak,kulak arası genişçe ve kafatasının ortasındaki çıkıntıya doğru
eğimli olmalıdır.Kafa tasındaki kaslar etli bir görünüm vermeden buruna doğru
uzanmalıdır.Gözler orta büyüklükte, çıkık değildir.Gözler burun deliklerinden
dikey olarak 45 derece açılarla konumlanmışlardır.Çeneler sağlam ve dudaklar
dişlerini tamamen örtmelidir.
3)KULAKLAR;
Orta büyüklükte,kökünden geniş,yüz maskesini tamamlar biçimde siyahtır.V
biçiminde yandan sarkık ve kafa tasına bitişik dururlar.öne çekildiğinde gözleri
kapatacak uzunlukta olmalı.Kulaklar uyarı halinde iken uç kısımları kafa tasına
bitişiktirler.Sakin yada uyurken kulaklar geriye çekik durarak kafa tasına
tamamen yapışık dururlar bu kusur değildir.
4)GÖZLER;
Orta büyüklükte ,badem biçimli,çıkık yada gömülü değillerdir.Göz rengi maskesini
tamamlayacak şekilde koyu renktir.Kahve en çok görülen renktir.
5)BOYUN;
Güçlü sağlam ,kasları çok iyi gelişmiş,kafatasına orantılı nispeten uzun
olmalıdır.Aşırı sarkık derili (malaklı)ve buruşuk olmamalıdır.
6)VÜCUT YAPISI;
Vücut uzunluğu yüksekliğinden 1/1,2 orantısında daha uzundur.kısa vücutlu yada
aşırı uzun bacaklı köpekler üretim için tercih edilmemeli.Göğüs derin ve oval
olmalı(elips).Yandan bakıldığında bacak yüksekliği ile göğüs kafesinin alt
sınırından omuz yüksekliğinin ölçüldüğü en üst noktasının uzunluğu eşit
olmalıdır.(%48-52 max).
Göğüs kafesi alttan kabarık olmalıdır.Kalkan balığı gibi.Kaburga kemikleri
yeteri kadar esnek ve beline doğru ufalmalıdır.Hızlı koşmayı ve arazide başarılı
manevra yapmasını engelleyici bir formada olmamalıdır.Yani kafes fıçı biçiminde
olmamalıdır.ortalama göğüs kafesi çevresi omuz yüksekliğinin %3-5 fazlasıdır.
Karnı hafifçe topludur,sarkık değildir ve içeri doğru incelir.Sırtı beli dahil
ufuk çizgisine paraleldir.omuzlara doğru yükselebilir.Sağrı orta uzunlukta ,omuz
yüksekliğinin uzunluğunun %25 i kadardır.
7)KUYRUK;
Yumuşak gür,iyi gelişmiş yere sarkıkken topuk kemiğine kadar uzanmalıdır.Vücut
tüylerinden aşırı tüylü olmamalıdır.Hareket halinde yada uyarı durumunda minimum
kuyruk ucunu tam içe dönük olarak sarmalı ve sırtına doğru toplamalı.
8)ÖN BACAKLAR;
Kürek kemiği uzun ufuk çizgisine göre 45 derece açılı eğik ve göğüs kafesine
sımsıkı bitişiktir.Omuz ve kürek kemiği sağlam ,gelişmiş kasları olmalıdır.Önden
bakıldığında dirsekler dışa yada içe dönük olmamalıdır.Bacaklar göğüs kafesinden
aşağı doğru düzgün şekilde inmelidir.Bilekler sağlam ve kalınlığı bacağın en üst
çap kalınlığından çok ince olmamalıdır.
9)ARKA BACAKLAR;
Uylukları orta uzunlukta ,sağlam kabarık ve kaslıdır.Yandan bakış normal uyarı
durumunda uyluk ve uyluk altı kemiği 45 derecelik açı oluşturur.Topuk ekleminden
bileklere inen kısım(tarak kemikleri)90 derece açı oluşturur.Ayak tabanları
sağlam ve kuru olmalıdır.Topuk kemikleri uzun arazi yürüyüşü ve kurt yada diğer
köpeklerle olan boğuşmalarda avantaj sağlayıcı şekilde kısadır.
10)PENÇE (PATİLER);
Yuvarlak uzun kemikli parmaklı,toplu ve kaslı görünümlüdür.Yastıklar sert ve
çatlaksız olmalıdır.Tırnaklar kısadır.Bazen önde yada arkada fazladan bir yada
ikişer fazla tırnak bulunmalıdır.Bu ne pozitif ne de negatif bir durumdur.
11)RENK;
Açık bej den sütlü kahveye kadar olan renk aralığında olabilirler.Bazılarında
sırt bölgesinde enseden kuyruğa doğru kırçıllı olmak sureti ile siyah kıllar
olabilir.
Göğüste ve bilekte beyazlık kabul edilebilir.Kuyruk ucunda da beyazlık
olabilmektedir.Bunun dışında bir yerde beyazlık olmamalıdır.Yüzü ,çene
çevresi,gözlerin etrafı,(bazen alın dahil)kulaklar siyahtır.
12)POST;
Sert kıllı esas postu sıktır.Doğru şekilde vücuduna sıkıca yerleşmiştir.Genelde
çift kat tüy yapısı vardır.alttaki pamuksu üstteki kıl tipindedir.Sırtta ve
göğüste biraz daha uzundur.Aşırı uzun ve kıllardaki yamulma ve kıvrılma hatadır
13)KUSURLAR;
Köpeğin çalışma özelliklerini azaltan yavaşlatan özellikler şunlardır.
Cinsel özelliklerde bozukluk.Kangal köpeklerine has olmayan psikoloji,zayıf
sinir sistemi,çok fazla heyecanlı,hiddetli,korku,yeteri kadar neşeli
olmamak,tembel,testislerin gelişmemiş olması,albinizm renkli göz,burundan alına
doğru yada her hangi bir şekilde maskede beyazlık,vücutta beyaz yada kahve yada
ana renginin dışındaki her renk,aşırı uzun yada kısa çene,genel olarak köpeğin
vücut ve genel haline uyumsuz her türlü şey hatadır.